Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń buıryǵy  №312 

2014 jylǵy 26 jeltoqsan, Astana qalasy «Arnaıy jáne mamandandyrylǵan avtokólik quraldaryn tehnıkalyq paıdalaný» kásibı standartty bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń 2007 jylǵy 15 mamyrdaǵy Eńbek kodeksiniń 138-5-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan «Arnaıy jáne mamandandyrylǵan avtokólik quraldaryn tehnıkalyq paıdalaný» kásibı standarty kásibı standarty bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Kóliktik komıteti (Á.A.Asavbaev): 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde zańnamada belgilengen tártippen memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on kúntizbelik kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda jáne «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy «Ádilet» respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń aqparattyq-quqyqtyq júıesine resmı jarııalaýǵa kóshirmesin jiberýdi; 3) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrylýyn; 4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde osy buıryqtyń 2-tarmaǵynyń 1), 2) jáne 3)-tarmaqshalarynda kózdelgen sharalar týraly málimetterdi Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Zań departamentine usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý birinshi vıse-mınıstri J.M.Qasymbekke júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshy J.QASYMBEK. «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri ______________T.DÚISENOVA 2015 jylǵy 21 qańtar Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstri mindetin atqarýshynyń 2015 jylǵy 26 jeltoqsandaǵy №312 buıryǵymen bekitilgen «Arnaıy jáne mamandandyrylǵan avtokólik quraldaryn tehnıkalyq paıdalaný» kásibı standarty 1. Jalpy qaǵıdalar 1. «Arnaıy jáne mamandandyrylǵan avtokólik quraldaryn tehnıkalyq paıdalaný» kásibı standarty bilim berý baǵdarlamalaryn, onyń ishinde kásiporyndaǵy personaldy oqytý úshin bilim berý men mekemelerdegi qyzmetkerler men túlekterdi sertıfıkattaý úshin jáne personaldy basqarý salasyndaǵy keń aýqymdy mindetterdi sheshý úshin arnalǵan. 2. Osy kásibı standartta mynadaı termınder jáne anyqtamalar qoldanylady: 1) arnaıy avtokólik quraly – arnaıy tehnologııalyq jabdyqtarmen jabdyqtalǵan, arnaı jelilik jáne (nemese) dybystyq sıgnaldary, jazýlary jáne (nemese) tústik grafıkalyq boıaýlary bar avtomobılder; 2) arnaıy jabdyq – arnaıy jáne arnaıy mamandandyrylǵan kólik quralynyń shassıinde (jaqtaýda), qorabynda, kabınasynda nemese syrtynda ornalasatyn ártúrli quraldar,qondyrǵylar; 3) arnaıy jáne mamandandyrylǵan avtokólik quraldaryn tehnıkalyq paıdalaný – eńbektik jáne materıaldyq resýrstardyń az shyǵyna kezinde arnaıy kólik quralyn tıimdi paıdalanýdy qamtamasyz etetin ınjenerlik-tehnıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq is-sharalardyń jıyny men bekitilgen resýrstar men qyzmet merzimi kezindegi arnaıy kólik quralynyń engizilgen/berilgen sıpattamasyn saqtaý; 4) arnaıy mashına, arnaıy avtokólik – arnaıy maqsattaǵy kólik maǵynasyn beretin, sınonımdik túsinikter; 5) biliktilik – qyzmetkerdiń naqty eńbek fýnksııalaryn sapaly oryndaýǵa daıyn bolý dárejesi; 6) biliktilik anyqtamalyǵy – basshylardyń, mamandardyń jáne basqa da qyzmetkerler laýazymdarynyń biliktilik anyqtamalyǵy; 7) biliktilik deńgeıi – eńbek is-qımyldarynyń kúrdeliligi, standartty emestigin, jaýapkershiligi men derbestiligi ólshemderine qaraı saralanatyn qyzmetkerdiń daıarlyǵy men quzirettiliginiń deńgeıine qoıylatyn talaptar jıyntyǵy; 8) ulttyq biliktilik sheńberi– eńbek naryǵynda tanylatyn biliktilik deńgeılerin qurylymdyq jaǵynan sıpattaý; 9) ulttyq biliktilik júıesi – eńbek naryq jaǵynan mamandardyń biliktiligine suranystar men usynystardy quqyqtyq jáne ınstıtýsıonaldy retteý tetikteriniń jıyntyǵy; 10) salalyq biliktilik sheńberi – salada tanylatyn biliktilik deńgeılerin qurylymdyq jaǵynan sıpattaý; 11) eńbek fýnksııasy – eńbek prosesiniń bir nemese birneshe mindetterin sheshýge baǵyttalǵan ózara baılanysty is-qımyldar jıyntyǵy; 12) kásibı standart – eńbektiń biliktilik, quzirettilik, mazmundyq, sapalyq jáne sharttyq deńgeılerindegi naqty saladaǵy kásibı qyzmetti anyqtaıtyn standart; 13) kásip – arnaıy daıyndyq nátıjesinde paıda bolatyn jáne bili týraly tıisti qujattarmen rastalatyn naqty bilimin, sheberligin jáne praktıkalyq daǵdylaryn talap etetin adamnyń eńbek qyzmetiniń negizgi túri; 14) kásiptik kishi top – eńbek fýnksııalarynyń jáne olardy oryndaý úshin qajetti quzyretterdiń birtutas jıynymen qalyptastyrylǵan kásipter jıyntyǵy; 15) kásibı top – ortaq ıntegrasııalyq negizi (uqsas nemese jaqyn taǵaıyndaý, obektiler, tehnologııalar, onyń ishinde eńbek quraldary) bar jáne olardy oryndaý úshin eńbek fýnksııalarynyń jáne quzyrettilikteriniń uqsas jıyntyǵyn kózdeıtin kásibı kishi toptardyń jıyntyǵy; 16) qaýipti júk – kólik oqıǵasy nátıjesinde adamdardyń densaýlyǵyna nemese ómirine jáne /nemese qorshaǵan ortaǵy zııan keltiretin júk; 17) mamandandyrylǵan avtokólik quraly - bir nemese birneshe bir neshe túrtegi birtektes júkterdi tasýǵa arnalǵan jáne tıeý-túsirý jumystaryn oryndaý kezinde jáne júkterdiń qaýipsizdigin jáne mehanızasııasyn nemese avtomatızasııasyn qamtamasyz etetin ártúrli qondyrǵylarmen jáne qural-saımandarmen jabdyqtalǵan avtokólik quraly; sondaı-aq arnaıy jabdyqtalǵan avtokólik quraldaryna aýyr salmaqtaǵy júkterdi tasymaldaýǵa arnalǵan, eske túsetin qol jetimdi shekter boıynsha normalardyń saqtalýyn jáne ós boıynsha salmaqty birkelki taratatyn avtomobıl joldarynyń saqtyǵyn qamtamasyz etetin kóp ósti jáne kóp dóńgelekti jyljymaly quramdar kiredi. 18) sala – shyǵaratyn ónimderiniń, óndiris tehnologııalarynyń, negizgi qorlarynyń jáne jumys isteýshilerdiń kásibı mashyqtarynyń ortaqtastyǵy tán kásiporyndar men uıymdardyń jıyntyǵy. 3. Osy kásibı standartta kelesi qysqartýlar paıdalanylady: 1) UBSh - ulttyq biliktilik sheńberi; 2) UBJ - ulttyq biliktilik júıesi; 3) SBSh - salalyq biliktilik sheńberi; 4) KS – kásibı standart; 5) BA - biliktilik anyqtamalyǵy. 2. Kásibı standarttyń pasporty 4. Kásibı standarttyń ataýy: Arnaıy jáne mamandandyrylǵan avtokólik quraldaryn tehnıkalyq paıdalaný. 5. Kásibı standartty ázirleý maqsaty: kásibı standarttyń mazmunyna qoıylatyn birińǵaı talaptardy sáıkestendirý jáne bekitý, avtokólik quralyn tehnıkalyq paıdalanýdy uıymdastyrý aıasynda mamandarǵa qoıylatyn biliktilik deńgeıiniń naqty ólshemderin aıqyndaý. 6. Kásibı standarttyń qysqasha sıpattamasy: Arnaıy jáne mamandandyrylǵan avtokólik quraldaryn qaýipsiz qoldanýdy uıymdastyrý jáne súıemeldeý 7. Negizgi top: kólik. Kásibı top: kólik ınfraqurylymyn kútý jáne jóndeý. 3. Kásipter kartochkalary 8. Kásipter tizbesi: arnaıy avtokólikti tehnıkalyq paıdalaný jónindegi ınjener, SBSh boıynsha 5 biliktilik deńgeıi. Kásip kartochkasy osy kásibı standarttyń qosymshasynda keltirilgen. «Arnaıy jáne mamandandyrylǵan avtokólik quraldaryn tehnıkalyq paıdalaný» kásibı standartyna qosymsha Kásipter kartochkalary «Arnaıy avtokólikti tehnıkalyq paıdalaný jónindegi ınjener» KÁSIP KARTOChKASY Kásip kody 2145 Kásip ataýy Arnaıy avtokólikti tehnıkalyq paıdalaný boıynsha ınjener SBSh boıynsha biliktilik deńgeıi 5 BA boıynsha biliktilik deńgeıi 4 Kásibı bilim deńgeıi Tıisti mamandyq boıynsha joǵary (nemese joǵarǵy oqý ornynan keıingi) bilim Eńbek fýnksııalary 1) Belgilengen resýrstar men qyzmet etý merzimi boıynda belgilengen sıpattamalaryn saqtaı otyryp, arnaıy avtokólik quralyn tehnıkalyq paıdalaný prosesine basshylyq etý 1 eńbek fýnksııasy Belgilengen resýrstar men qyzmet etý merzimi boıynda belgilengen sıpattamalaryn saqtaı otyryp, arnaıy avtokólik quralyn tehnıkalyq paıdalaný prosesine basshylyq etý Sheberligi men daǵdylary: 1. Avtomobılderdiń arnaıy jabdyqtarynyń tehnıkalyq jaǵdaıyn baǵalaýy, aqaýlar/kemshilikter men isten shyǵýdy joıý úshin qajetti jóndeý jumystaryn júrgize bilý. 2. О́ndirýshi-zaýyttyń tehnıkalyq talaptaryna sondaı-aq paıdalaný boıynsha qoldanystaǵy nusqaýlyqqa sáıkes, arnaıy avtokólik quraldaryn aqaýsyz arnaıy jabdyqtarmen jıyntyqtaý, qamtamasyz ete bilý. 3. Arnaıy avtokólik jabdyqtary boıynsha tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne arnaıy jabdyqtardy jóndeý jáne basqa da qujattardyń josparyn quraý. 4. Arnaıy jabdyqtardy paıdalaný, tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý kezindegi eńbek qaýipsizdigi men órt qaýipsizdiginiń talaptaryn oryndaý boıynsha sharalardy uıymdastyrý. 5. Mamandandyrylǵan kólikti paıdalaný, tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý boıynsha arnaıy khlik qyzmetiniń jeke quramymen tehnıkalyq oqýlardy ótkizý. 6. Mamandandyrylǵan avtokólik quraldaryn jáne óndiristik bólmelerdi kúz-qys jáne kóktem-jaz mezgilderine daıyndaý boıynsha is-sharalardy uıymdastyrý. 7. Baqylaý-ólshek quraldarynyń kómegimen barlyq túıinder men agregattarǵa synamalar ótkizýmen jańa arnaıy jabdyqtardy paıdalanýǵa engizý nusqaýlyǵynyń kórsetkishteri sol túıiniń ne agregattyń eksplýatasııalyq-tehnıkalyq sıpattamasyna saı bolý kerek. 8. Avtomobılderdiń arnaıy jabdyqtarynyń durys saqtalýyn baqylaý, der kezinde aqaýlary bar avtomobılderdi jóndeýge jiberý. 9. Arnaıy avtokólik quraldaryna tehnıkalyq qyzmet kórsetýge arnalǵan shyǵyndar taldaý jáne olardy tómendetý boıynsha sharalar qabyldaý. Bilimi: 1. «Avtomobıl kóligi týraly» 2003 jylǵy 4 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 13 babynyń 23-10) tarmaqshasyna sáıkes quzyretti organ bekitetin Qazaqstan Respýblıkasynda avtokólik quraldaryn tehnıkalyq paıdalaný qaǵıdasy jáne arnaıy mamandandyrylǵan avtokólik qyzmetin retteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń basqa da normatıvtik-quqyqtyq aktileri. 2. Avtomobılderdiń arnaıy jabdyqtarynyń jumysy, tehnıkalyq sıpattamalary jáne qurylymdyq erekshelikteri. 3. Arnaıy avtokólik quraldarynyń arnaıy jabdyqtarynyń konstrýksııalyq, tehnıkalyq paıdalaný, jóndeý jumystary negizderiniń jáne tehnıkalyq qyzmet kórsetý qaǵıdalarynyń erekshelikteri. 4. Mamandandyrylǵan avtokólikti kóktem-jaz jáne kúz-qys mezgilderinde, sondaı-aq erekshe jaǵdaılarda qoldanýdyń erekshe jaǵdaılary, bekitilgen shekteýler. 5. Qazaqstan Respýblıkasy eńbek zańnamasynyń negizderi. 6. Eńbekti qorǵaýdyń, óndiristik, órt jáne ekologııalyq qaýipsizdik talaptary men qaǵıdalary. Jeke quzyrettilikterge qoıylatyn talaptar Jeke jınaqylyq. Tehnıkalyq oılaý qabileti. Derbes sheshimder qabyldaý. UBSh boıynsha basqa kásiptermen baılanysy Kásibı standarttyń tehnıkalyq derekteri Ázirlengen «Faktor» júıelik zertteýler kompanııasy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi Nusqa nomeri men shyqqan jyly 1 nusqa, 2014 jyl Boljamdy qaıta qaraý merzimi 2017 jyl Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 4 naýryzdaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №10387 bolyp engizildi.